Photo sách giáo khoa có vi phạm bản quyền không? Photocopy sách giáo khoa bị vi phạm bản quyền khi nào?
Kể từ năm học 2026–2027 thì bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” sẽ là Bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc. Dưới đây là nội dung giải đáp việc Photo sách giáo khoa có vi phạm bản quyền như sau:
1. Photo sách giáo khoa có vi phạm bản quyền không? Photocopy sách giáo khoa bị vi phạm bản quyền khi nào?
1.1. Sách giáo khoa có được bảo hộ quyền tác giả không?
Căn cứ quy định tại điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 thì Sách giáo khoa thuộc loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
Bên cạnh đó, tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định 17/2023/NĐ-CP xác định sách giáo khoa là tác phẩm được xuất bản, cụ thể hóa chương trình giáo dục phổ thông và được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt để sử dụng làm tài liệu dạy học chính thức.
Như vậy, dựa trên các quy định trên xác định Sách giáo khoa được bảo hộ quyền tác giả.
1.2. Photocopy sách giáo khoa có phải lúc nào cũng vi phạm bản quyền?
Căn cứ điểm a và điểm b khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 có hiệu lực từ ngày 01/01/2023) quy định một số trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền, nhưng phải đáp ứng các điều kiện sau:
Căn cứ khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 và khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022) như sau:
Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả
1. Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền nhưng phải thông tin về tên tác giả và nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm bao gồm:
a) Tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại. Quy định này không áp dụng trong trường hợp sao chép bằng thiết bị sao chép;
b) Sao chép hợp lý một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại;
…
Theo đó, nếu một học sinh photocopy một bản sách giáo khoa để phục vụ việc học tập cá nhân, không nhằm mục đích thương mại, về nguyên tắc có thể thuộc trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả.
*Lưu ý: Quy định trên không áp dụng trong trường hợp sao chép bằng thiết bị sao chép.
Việc sử dụng tác phẩm không được mâu thuẫn với việc khai thác bình thường tác phẩm và không gây thiệt hại một cách bất hợp lý đến lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.
Việc sao chép không áp dụng đối với tác phẩm kiến trúc, tác phẩm mỹ thuật, chương trình máy tính; việc làm tuyển tập, hợp tuyển các tác phẩm.
Đối chiếu quy định tại khoản 2 Điều 25 Nghị định 17/2023/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Điều 9 Nghị định 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 09/04/2026) định nghĩa về thiết bị sao chép tại điểm a khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 và khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022) như sau:
2. Thiết bị sao chép quy định tại các điểm a, b và e khoản 1 Điều 25 của Luật Sở hữu trí tuệ là thiết bị có chức năng sao chép với toàn bộ hoặc một phần linh kiện liên quan được tự động hóa.
Cần lưu ý điều kiện tại điểm a khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 không áp dụng trong trường hợp sao chép bằng thiết bị sao chép; trong trường hợp sử dụng thiết bị sao chép thì phải xem xét điều kiện tại điểm b khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, tức là sao chép hợp lý một phần tác phẩm, chứ không mặc nhiên được photocopy toàn bộ cuốn sách
Đối với sách giáo khoa được thể hiện dưới dạng chữ viết, hành vi sao chép hợp lý được hiểu là hành vi sao chép bằng cách photocopy, chụp ảnh hoặc hình thức tương tự khác tối đa không quá 10% tổng số trang (khoản 3 Điều 25 Nghị định 17/2023/NĐ-CP)
Như vậy, đối chiếu các quy định trên thì việc sao chép (photocopy, in ấn) một cuốn sách giáo khoa mà không vi phạm bản quyền trong trường hợp chỉ thực hiện dưới 10% số trang của một cuốn sách. Việc sao chép toàn bộ cuốn sách bằng thiết bị sao chép đều là vi phạm bản quyền.
Có thể hiểu:
Photocopy sách giáo khoa không phải trong mọi trường hợp đều vi phạm bản quyền. Theo Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, việc sao chép một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại có thể thuộc trường hợp ngoại lệ không phải xin phép, không phải trả tiền bản quyền nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.
Đối với tác phẩm được thể hiện dưới dạng chữ viết, việc sao chép hợp lý bằng photocopy, chụp ảnh hoặc hình thức tương tự được giới hạn không quá 10% tổng số trang của tác phẩm theo quy định tại Nghị định 17/2023/NĐ-CP.
Do đó, trường hợp photocopy toàn bộ sách, photocopy hàng loạt để bán, phân phối hoặc sử dụng nhằm mục đích thương mại thì cần phải được xem xét về quyền sao chép của chủ sở hữu quyền tác giả và các trường hợp ngoại lệ theo quy định của pháp luật.
2. Bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc năm học 2026 -2027 là bộ sách nào?
Ngày 26/12/2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn đã ban hành Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT năm 2025 về Bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc.
Theo đó, tại nội dung Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT năm 2025, quy định về Bộ sách giáo khoa được chọn 2026 như sau:
*Về Bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc là bộ sách sau:
Căn cứ Điều 1 Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT năm 2025 quy định về tên bộ sách như sau:
“Quyết định lựa chọn bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” làm bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học 2026–2027″ .
Như vậy, kể từ năm học 2026–2027 thì bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” sẽ là Bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc.
3. Chủ thể nào có thẩm quyền quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc?
Căn cứ khoản 1 Điều 3 Nghị quyết 248/2025/QH15, quy định về thẩm quyền quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc như sau:
Phát triển chương trình giáo dục
1. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc, thực hiện từ năm học 2026 – 2027; đến năm 2030 hoàn thành việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh; ưu tiên khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Nhà nước bảo đảm nguồn lực để miễn học phí và giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học theo lộ trình do Chính phủ quy định, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước, pháp luật có liên quan.
2. Cơ sở giáo dục được hợp tác với tổ chức khoa học và công nghệ, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức khác để thực hiện chương trình giáo dục hoặc chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.
Theo đó, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo là chủ thể có thẩm quyền quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc, thực hiện từ năm học 2026 – 2027.
