Từ ngày 1/7/2024, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (Luật số 19/2023/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế Luật năm 2010. Một trong những điểm nổi bật là mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với giao dịch từ xa và các hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, nhằm bảo vệ toàn diện quyền lợi của người tiêu dùng mua hàng online.
1. Giao dịch online được đưa vào phạm vi bảo vệ của luật
Luật định nghĩa rõ “giao dịch từ xa” (Khoản 5 Điều 3) bao gồm mua bán trên website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số khác. Đồng thời, xác định rõ tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng là đối tượng chịu điều chỉnh (Khoản 1 Điều 39).
⇒ Như vậy, mọi hoạt động mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng đều được pháp luật bảo vệ rõ ràng và đầy đủ.
2. Được cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch
Theo Điều 37 và Khoản 3 Điều 39 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người bán hàng online có trách nhiệm:
🔹 Cung cấp thông tin đầy đủ về hàng hóa, dịch vụ: nguồn gốc, tính năng, giá, điều kiện bảo hành, đổi trả…
🔹 Công khai danh tính, địa chỉ, phương thức liên hệ rõ ràng.
🔹 Các nền tảng trung gian (như sàn TMĐT) có trách nhiệm kiểm tra, xác thực thông tin người bán trên nền tảng của mình.
⇒ Điều này giúp người tiêu dùng có đầy đủ thông tin để đánh giá chất lượng sản phẩm và độ uy tín của người bán trước khi quyết định mua.
3. Quyền gửi khiếu nại và nhận phản hồi rõ ràng khi mua hàng hóa, dịch vụ
Theo Điều 31, người tiêu dùng khi mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ nếu phát hiện có vấn đề như sản phẩm lỗi, sai mô tả, chất lượng không đúng cam kết… có quyền gửi khiếu nại, phản ánh tới tổ chức, cá nhân kinh doanh. Bên bán phải tiếp nhận và giải quyết phản ánh, đồng thời thông báo kết quả xử lý trong vòng 3 ngày làm việc. Doanh nghiệp cũng phải niêm yết công khai quy trình xử lý khiếu nại tại nơi kinh doanh hoặc trên website, ứng dụng nếu có.
⇒ Đây là một bước tiến quan trọng, giúp người tiêu dùng có thêm công cụ pháp lý để tự bảo vệ mình trong các giao dịch hàng ngày.
4. Dữ liệu cá nhân được bảo vệ
Theo Điều 16 của Luật và các quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân:
👉 Doanh nghiệp chỉ được thu thập, xử lý thông tin cá nhân khi có sự đồng ý của người tiêu dùng.
👉 Có nghĩa vụ bảo đảm an toàn thông tin, không được chia sẻ, mua bán trái phép dữ liệu.
⇒ Đây là bước bảo vệ quan trọng trong môi trường số, ngăn chặn rò rỉ hoặc lạm dụng thông tin cá nhân.
5. Được hỗ trợ bởi các tổ chức, nền tảng trung gian và tổ chức xã hội
👉 Các tổ chức thiết lập và vận hành nền tảng trung gian (Điều 39) phải có cơ chế kiểm soát gian lận, ngăn chặn hàng giả, tiếp nhận và xử lý khiếu nại hiệu quả.
👉 Người tiêu dùng cũng có thể nhờ tổ chức xã hội hỗ trợ thương lượng, hòa giải hoặc đại diện khởi kiện nếu bị xâm phạm quyền lợi (Chương IV, Điều 48).
⇒ Tăng thêm cơ chế hỗ trợ chính thức, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp.
6. Công khai người bán vi phạm
Theo Điều 40, cơ quan có thẩm quyền được phép công khai thông tin về các tổ chức, cá nhân kinh doanh có hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng.
⇒ Tạo cơ chế răn đe mạnh mẽ, hỗ trợ người mua tránh được các địa chỉ bán hàng online không minh bạch.
7. Bảo vệ người tiêu dùng dễ bị tổn thương
Nếu người tiêu dùng thuộc nhóm dễ bị tổn thương (người cao tuổi, khuyết tật, phụ nữ mang thai, dân tộc thiểu số, hộ nghèo…), thì các doanh nghiệp và sàn TMĐT phải ưu tiên giải quyết yêu cầu, không được gây khó khăn hay đối xử bất lợi (Khoản 2 Điều 😎.
Như vậy, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thương mại điện tử. Người tiêu dùng khi mua hàng online sẽ được:
👉 Bảo vệ thông tin cá nhân và dữ liệu.
👉 Cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin.
👉 Có quyền hủy giao dịch trong thời hạn cho phép.
👉 Có nhiều kênh giải quyết tranh chấp và hỗ trợ pháp lý.
👉Tránh xa được các địa chỉ bán hàng vi phạm nhờ cơ chế công khai vi phạm.
5.0
