Mức phạt vi phạm hành chính về bảo vệ động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB theo Nghị định 146/2026/NĐ-CP?
1. Mức phạt vi phạm hành chính về bảo vệ động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB
Động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB là nhóm động vật cần được quản lý, bảo vệ theo quy định pháp luật. Việc săn, bắt, giết, nuôi, nhốt những loài động vật này trái quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, tùy thuộc vào giá trị tang vật và tính chất của hành vi vi phạm.
Căn cứ Điều 24 Nghị định 146/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, hành vi săn, bắt, giết, nuôi, nhốt động vật rừng trái quy định pháp luật bị xử phạt theo giá trị tang vật. Đối với động vật rừng thuộc Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB, các mức phạt được xác định như sau:
| Giá trị động vật rừng Nhóm IIB | Mức phạt tiền đối với cá nhân |
| Dưới 3 triệu đồng | 1-5 triệu đồng |
| Từ 3 đến dưới 5 triệu đồng | 5-15 triệu đồng |
| Từ 5 đến dưới 10 triệu đồng | 15-25 triệu đồng |
| Từ 10 đến dưới 20 triệu đồng | 25-50 triệu đồng |
| Từ 20 đến dưới 35 triệu đồng | 50-80 triệu đồng |
| Từ 35 đến dưới 50 triệu đồng | 80-110 triệu đồng |
| Từ 50 đến dưới 65 triệu đồng | 110-150 triệu đồng |
| Từ 65 đến dưới 80 triệu đồng | 150-170 triệu đồng |
| Từ 80 đến dưới 95 triệu đồng | 170-210 triệu đồng |
| Từ 95 đến dưới 110 triệu đồng | 210-240 triệu đồng |
| Từ 110 đến dưới 125 triệu đồng | 240-270 triệu đồng |
| Từ 125 đến dưới 150 triệu đồng | 270-300 triệu đồng |
Các mức tiền trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức thực hiện hành vi vi phạm tương ứng thì mức phạt tiền bằng hai lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân, theo điểm b khoản 1 Điều 4 Nghị định 146/2026/NĐ-CP.
Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, dụng cụ, công cụ vi phạm; một số trường hợp còn bị tịch thu phương tiện vi phạm theo khoản 16 Điều 24 Nghị định 146/2026/NĐ-CP. Biện pháp khắc phục hậu quả được quy định tại khoản 17 Điều 24 Nghị định 146/2026/NĐ-CP.

2. Tiêu chí xác định loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB theo quy định?
Theo khoản 3 Điều 4 Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, tiêu chí xác định loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm II khi đáp ứng một trong các tiêu chí sau:
– Loài hiện có tên trong Phụ lục II, III CITES phân bố tự nhiên tại Việt Nam;
– Loài hiện có tên trong Danh lục Đỏ IUCN ở bậc đe dọa từ sẽ nguy cấp (VU) trở lên hoặc loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam ở bậc đe dọa từ sẽ nguy cấp (VU) trở lên được Cơ quan khoa học CITES Việt Nam đánh giá cần có biện pháp quản lý hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại;
– Loài không thuộc quy định tại điểm a và điểm b khoản này đang bị khai thác và buôn bán quá mức, được Cơ quan khoa học CITES Việt Nam đánh giá theo tiêu chí của IUCN hoặc Sách Đỏ Việt Nam là có khả năng sẽ bị nguy cấp trong tự nhiên, cần có biện pháp quản lý hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.
Loài nguy cấp, quý, hiếm được chia thành Nhóm I và Nhóm II, trong đó:
– Nhóm I: Loài nghiêm cấm khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên tại Việt Nam vì mục đích thương mại, bao gồm: Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; Danh mục loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IA: thực vật rừng, Nhóm IB: động vật rừng;
– Nhóm II: Loài hạn chế khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên tại Việt Nam vì mục đích thương mại, bao gồm: Danh mục loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIA: thực vật rừng, Nhóm IIB: động vật rừng.
3. Chim cú lợn có thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB không?
Chim cú lợn là loài chim săn mồi, thường hoạt động vào ban đêm và có khả năng kiểm soát số lượng các loài gặm nhấm trong tự nhiên.
Ở Việt Nam có 3 loài cú lợn, gồm cú lợn lưng xám (Tyto alba stertens), cú lợn rừng phương Đông (Phodilus badius saturatus) và cú lợn lưng nâu (Tyto longimembris).
Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng cả 3 loài cú lợn trên tại Việt Nam đều đã được đưa vào danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm cần được quản lý theo quy định pháp luật.
Cụ thể, theo Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IIB có ghi nhận các loài thuộc họ Cú lợn (Tytonidae), gồm:
Cú lợn rừng (Phodilus badius); Cú lợn lưng xám (Tyto alba); Cú lợn lưng nâu (Tyto longimembris)
Theo quy định về phân loại loài nguy cấp, quý, hiếm tại Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, Nhóm IIB thuộc Nhóm II, là nhóm loài động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm bị hạn chế khai thác và sử dụng mẫu vật khai thác từ tự nhiên tại Việt Nam vì mục đích thương mại.
Việc một loài thuộc Nhóm IIB không đồng nghĩa với việc mọi hoạt động liên quan đến loài đó đều bị cấm tuyệt đối trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, các hoạt động khai thác, nuôi, vận chuyển, lưu giữ, mua bán và sử dụng mẫu vật phải tuân thủ quy định pháp luật tương ứng, trong đó có yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp và điều kiện quản lý đối với từng hoạt động.
