Góc nhìn pháp lý từ vụ việc nhận gần 500 triệu đồng nhưng không trả
Ngày 12/01/2026, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an tỉnh Quảng Trị đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Thế Lữ (sinh năm 1992, ngụ phường Quảng Trị) về hành vi chiếm giữ trái phép tài sản, cụ thể như sau:
1. Tóm tắt vụ việc nhận chuyển khoản nhầm gần 500 triệu đồng nhưng không trả
Theo hồ sơ vụ việc, vào ngày 10/11/2025, trong lúc thực hiện giao dịch chuyển tiền qua ứng dụng ngân hàng trên điện thoại, bà Nguyễn Thị Thu T (trú tại xã Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị) đã gặp sự cố thao tác nhầm và chuyển số tiền 499.999.999 đồng vào tài khoản mang tên NGUYEN THE LU. Sau khi kiểm tra sao kê ngân hàng, bà T xác định chủ tài khoản nhận tiền là ông Nguyễn Thế Lữ, trú tại khu phố 4, phường Quảng Trị (người này là bạn hàng lâu năm của bà T). Nhận thấy sai sót, bà T đã chủ động liên hệ qua điện thoại và nhiều lần trực tiếp đến tận nhà ông Lữ với mong muốn nhận lại số tiền chuyển nhầm. Tuy nhiên, thay vì hợp tác trả lại tài sản, ông Lữ đã tỏ thái độ bất hợp tác, cố tình né tránh và sau đó chặn mọi kênh liên lạc với bà T.
Trước sự chiếm giữ bất hợp pháp này, bà T đã gửi đơn trình báo lên cơ quan Công an. Qua quá trình xác minh sao kê dữ liệu từ phía ngân hàng của cả người chuyển đi cũng như tài khoản ngân hàng nhận, cơ quan điều tra khẳng định việc chuyển nhầm số tiền gần 500 triệu đồng từ tài khoản bà T qua tài khoản ông Lữ là hoàn toàn chính xác.
Đáng chú ý, ngày 11/11/2025, khi phát hiện số tiền bất thường trong tài khoản ngân hàng, ông Lữ đã có đơn trình báo gửi đến Công an phường Quảng Trị về việc nhận được tiền từ người lạ, nhưng khi cơ quan Công an vào cuộc, đối tượng này lại trốn tránh, không hợp tác, chây ì. Cơ quan Công an và chính quyền địa phương nhiều lần đến nhà giải thích và vận động ông Lữ cùng gia đình trả lại số tiền nhận chuyển nhầm trên, nhưng ông Lữ và gia đình vẫn không hợp tác. Cơ quan Công an nhiều lần gửi giấy mời và triệu tập, nhưng ông Lữ vẫn cố tình không đến làm việc.
Căn cứ vào các hành vi trên, cơ quan chức năng đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, thực hiện lệnh bắt bị can để tạm giam và khám xét nơi ở của Nguyễn Thế Lữ. Hiện vụ việc đang được cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị tiếp tục điều tra, làm rõ để xử lý theo quy định.
2. Quy định pháp luật về hành vi chiếm giữ tài sản trái phép
Căn cứ khoản 2 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình cụ thể như sau:
“Điều 18. Vi phạm quy định về gây thiệt hại đến tài sản của tổ chức, cá nhân khác
…2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
… c) Lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc gian lận, lừa đảo trong việc môi giới, hướng dẫn giới thiệu dịch vụ mua, bán nhà, đất hoặc các tài sản khác;
…4. Biện pháp khắc phục hậu quả:
…b) Buộc trả lại tài sản do chiếm giữ trái phép hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tài sản có được do chiếm giữ trái phép đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật cho chủ sở hữu hợp pháp đối với hành vi vi phạm quy định tại các điểm a, b và c khoản 1; các điểm b, đ và e khoản 2 Điều này;”
Pháp luật Việt Nam đã quy định rất rõ về trách nhiệm của người nhận tiền do chuyển khoản nhầm. Cụ thể, khi nhận được tiền không rõ nguồn gốc hoặc do chuyển nhầm, người nhận phải giữ nguyên số tiền trong tài khoản, không được sử dụng, chuyển đi hay chiếm đoạt dưới bất kỳ hình thức nào. Đồng thời, người nhận chủ động thông báo cho ngân hàng hoặc cơ quan công an để phối hợp xác minh, hoàn trả cho chủ sở hữu hợp pháp. Căn cứ Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về Tội chiếm giữ trái phép tài sản như sau:
“Điều 176. Tội chiếm giữ trái phép tài sản
2. Phạm tội chiếm giữ tài sản trị giá 200.000.000 đồng trở lên hoặc bảo vật quốc gia, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.”
Trong vụ việc này, số tiền gần 500 triệu đồng chuyển khoản nhầm qua hệ thống ngân hàng hoàn toàn phù hợp với định nghĩa tài sản bị giao nhầm do lỗi của người chuyển hoặc hệ thống. Việc bị can Lữ mặc cho nhận được yêu cầu trực tiếp từ bà T và yêu cầu từ cơ quan công an, chính quyền địa phương nhưng vẫn không thực hiện việc chuyển trả, trốn tránh gặp mặt hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” với khung hình phạt cao nhất lên đến 5 năm tù giam.
3. Nhận định chung về vụ việc
Dưới góc độ đạo đức và ứng xử xã hội, trong vụ án này mối quan hệ giữa bị hại và bị can là bạn hàng làm ăn lâu năm. Việc Lữ vì lòng tham mà sẵn sàng đánh đổi mối quan hệ làm ăn thân tín cho thấy hành vi của bị can này không chỉ là hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn là sự bội tín.
Nhiều người khi rơi vào trường hợp có số tiền lớn đột ngột xuất hiện, lòng tham đã lấn át lý trí. Bản thân những người nhận tiền “từ trên trời rơi xuống” đã có những suy nghĩ như: Đây là lỗi của người ta, không phải lỗi của mình; tiền đã vào túi mình là của mình… hoặc nuôi hy vọng rằng nếu cứ im lặng, trốn tránh thì sự việc sẽ qua đi. Thế nhưng cái giá phải trả cho việc ôm khư khư gần 500 triệu đồng tiền “lạ” này là quá đắt. Bị can đã phải đánh đổi bằng mất tự do, mất danh dự của bản thân và cả danh dự của gia đình.
Vụ việc này cũng đưa ra một bài học xã hội sâu sắc về ranh giới mong manh giữa quyền lợi dân sự và trách nhiệm hình sự. Trong kỷ nguyên thanh toán số hiện nay, việc chuyển khoản nhầm là rủi ro phổ biến, nhưng thái độ ứng xử sau đó sẽ quyết định số phận pháp lý của cá nhân. Việc đối tượng ban đầu có ý thức trình báo nhưng sau đó lại nảy sinh ý định chiếm đoạt cho thấy sự dao động về đạo đức trước áp lực của đồng tiền. Điều này khẳng định rằng pháp luật không chỉ là công cụ trừng phạt mà còn là rào cản ngăn chặn sự suy thoái đạo đức, buộc mỗi cá nhân phải có trách nhiệm với những tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình để tránh rơi vào vòng lao lý vì một phút sai lầm và lòng tham của bản thân.
