3 Thay Đổi Lớn Về Quyền Lợi Của Phạm Nhân Từ Ngày 01/7/2026 Ai Cũng Nên Biết
Từ ngày 01/7/2026, Luật Thi hành án hình sự 2025 chính thức có hiệu lực pháp luật. Quy định mới này đã mang lại nhiều thay đổi lớn, mang tính nhân văn và áp dụng công nghệ hiện đại vào quá trình giáo dục, cải tạo phạm nhân.
Dưới đây là chi tiết 3 thay đổi cốt lõi về chế độ liên lạc, hiến mô tạng và thăm gặp mà người dân cần nắm rõ:
1. Phạm nhân được gọi Video Call về nhà mỗi tháng 10 phút đúng không?
Từ ngày 01/7/2026, phạm nhân không chỉ được gọi điện thoại thông thường mà còn có cơ hội nhìn thấy mặt người thân qua hình thức gọi có hình ảnh (Video Call).
Căn cứ tại khoản 2 Điều 51 Luật Thi hành án hình sự 2025, chế độ liên lạc bằng điện thoại và phương tiện điện tử được quy định cụ thể như sau:
“Điều 51. Chế độ liên lạc của phạm nhân
- Phạm nhân được gửi mỗi tháng 02 lá thư. Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam phải kiểm tra, kiểm duyệt thư mà phạm nhân gửi và nhận.
- Phạm nhân được liên lạc điện thoại hoặc kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử với người thân thích ở trong nước mỗi tháng 01 lần, mỗi lần không quá 10 phút, trừ trường hợp cấp bách. Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam xem xét, quyết định việc cho phạm nhân liên lạc và tổ chức kiểm soát việc liên lạc.
- Chi phí cho việc liên lạc của phạm nhân quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này do phạm nhân chi trả.
- Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết Điều này.”
So sánh với quy định cũ:
Trước đây, theo khoản 2 Điều 54 Luật Thi hành án hình sự 2019, phạm nhân chỉ được “liên lạc điện thoại trong nước với thân nhân”. Quy định mới năm 2025 đã bổ sung hình thức “kết nối hình ảnh, âm thanh bằng phương tiện điện tử” (Video Call), giúp thắt chặt sợi dây tình cảm giữa phạm nhân và gia đình, tạo động lực cải tạo tốt hơn.
2. Phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể khi đảm bảo điều kiện gì?
Đây là một quy định hoàn toàn mới và rất nhân văn, ghi nhận quyền được thực hiện nghĩa cử cao đẹp của phạm nhân. Căn cứ tại khoản 1 Điều 53 Luật Thi hành án hình sự 2025, để được hiến mô, bộ phận cơ thể người, phạm nhân phải đáp ứng đầy đủ 5 điều kiện sau:
“Điều 53. Giải quyết trường hợp phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người
- Phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể khi bảo đảm đủ các điều kiện sau:
a) Tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể;
b) Hiến mô, bộ phận cơ thể cho người thân thích của phạm nhân;
c) Đủ điều kiện sức khỏe để hiến mô, bộ phận cơ thể và bảo đảm sức khỏe để tiếp tục chấp hành án sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể;
d) Tự chịu các chi phí hiến mô, bộ phận cơ thể và chăm sóc sức khỏe bản thân sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể;
đ) Là người bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng thuộc trường hợp phạm tội lần đầu và thời gian chấp hành án còn lại dưới 03 năm.”
Như vậy, không phải phạm nhân nào cũng được hiến tạng. Quy định này giới hạn chặt chẽ về đối tượng nhận (phải là người thân thích) và mức độ tội phạm (ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng phạm tội lần đầu, thời gian còn lại dưới 3 năm) để đảm bảo tính quản lý nghiêm minh của pháp luật.
3. Từ 1/7/2026 phạm nhân được gặp người thân thích 1 tháng mấy lần?
Theo quy định chung, phạm nhân vẫn được gặp người thân thích 01 lần trong 01 tháng. Tuy nhiên, thời gian và chế độ gặp sẽ tăng hoặc giảm tùy thuộc vào thái độ cải tạo của phạm nhân.
Căn cứ tại khoản 1 Điều 49 Luật Thi hành án hình sự 2025, chế độ này được phân loại cụ thể như sau:
| Đối tượng phạm nhân | Tần suất và thời gian gặp | Chế độ đặc biệt |
| Phạm nhân thông thường | Gặp 01 lần/tháng, mỗi lần không quá 01 giờ. | |
| Phạm nhân cải tạo tốt, có thành tích | Giám thị có thể quyết định kéo dài thời gian gặp nhưng không quá 03 giờ. | Được gặp vợ, chồng ở phòng riêng không quá 24 giờ. |
| Phạm nhân được khen thưởng/lập công | Được gặp thêm 01 lần/tháng (Tổng cộng 2 lần/tháng). | |
| Phạm nhân vi phạm nội quy | Bị hạn chế: 02 tháng mới được gặp 01 lần, mỗi lần không quá 01 giờ. |
Trích dẫn nguyên văn Khoản 1 Điều 49 Luật Thi hành án hình sự 2025:
“1. Phạm nhân được gặp người thân thích 01 lần trong 01 tháng, mỗi lần gặp không quá 01 giờ. Căn cứ kết quả xếp loại chấp hành án, yêu cầu giáo dục cải tạo, thành tích lao động, học tập của phạm nhân. Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam quyết định kéo dài thời gian gặp người thân thích nhưng không quá 03 giờ hoặc được gặp vợ, chồng ở phòng riêng không quá 24 giờ. Phạm nhân được khen thưởng hoặc lập công thì được gặp người thân thích thêm 01 lần trong 01 tháng.
Phạm nhân vi phạm nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân thì 02 tháng được gặp người thân thích 01 lần, mỗi lần không quá 01 giờ.
Thời gian gặp người thân thích của phạm nhân được thực hiện theo giờ làm việc của cơ sở giam giữ phạm nhân trong tất cả các ngày, kể cả ngày nghỉ, lễ, tết.”
Lưu ý thêm cho thân nhân: Giờ gặp phạm nhân sẽ được thực hiện theo giờ làm việc của trại giam/trại tạm giam vào tất cả các ngày trong tuần, bao gồm cả ngày nghỉ thứ Bảy, Chủ Nhật, ngày lễ và ngày Tết. Trường hợp là người ngoài (không phải thân nhân thích) muốn gặp thì phải được Giám thị xem xét và quyết định riêng biệt theo khoản 2 Điều này.
